|
Ürün Hakkında Genel Bilgi
Arpa
tek yıllık bir uzun gün bitkisidir. Ancak, değişik gün uzunluklarına da
uyabilir. Tahıllar içerisinde en çok kardeşleneni olup 5-8 kardeş verir.
Bitki boyu ortalama 35-100 cm’dir. Başakları ortalama 8-15 cm boyunda olup
2, 4 ve 6 sıralıdırlar. Çiçeği, kavuz ve kapçık sarar. Kavuzlu arpalarda
bunlar taneye yapışıktır ve harmanda ayrılmazlar. Tanenin ortalama % 10-13
kadarı kavuzdur.Yapısında % 9-13 ham protein, % 67 kadar karbonhidrat
bulunur. Serin iklim tahılları içerisinde buğdaydan sonra en çok ekimi
yapılandır.
Arpanın başlıca kullanım alanı hayvan yemi ve malt sanayiidir. Önemli bir
hayvan yemi olup, yem olarak değeri mısırın % 95'i kadardır. Yemlik
arpalarda protein oranının fazla olması istenir. Kavuzun fazla olması
besleyicilik değerini düşürür. Bira üretimi için gerekli olan malt
genellikle, iki sıralı beyaz arpalardan elde edilmektedir. Biralık
arpaların protein oranının düşük olması (% 9–10,5) gereklidir.
Ekim Nöbeti
Buğday öncesi ve sonrası veya üst üste arpa ekiminden kaçınılmalıdır.
Baklagil bitkileri ve mısır, patates, pancar, sebzeler gibi çapa bitkileri
ile münavebe yapılabilir.
Toprak İsteği
Arpa
için en uygun topraklar; organik maddece zengin, milli, havalanması ve
nemliliği uygun,nötr reaksiyonlu topraklardır.
Toprak Hazırlığı
Sonbaharda bitki kalıntıları temizlenmeli veya uygun alet, ekipmanla
parçalanmalı, 15-20 cm derinlikte sürüm yapılıp, toprağa
karıştırılmalıdır. Daha sonra diskaro ve tırmık veya kazayağı, tırmık
kombinasyonu ile işlenerek keseklerin kırılması sağlanır. Kesekler
kırıldıktan sonra orta ağırlıkta bir tapan çekilerek, tohum yatağı
hazırlanır.
Gübreleme
Toprağa verilecek gübre miktarını belirlemek için ekimden 1,5–2 ay kadar
önce toprak analizi yaptırılması önerilir. Arpada gübreleme genelde
buğdaydaki gibidir.Kuru tarım alanlarında 6-7 kg saf azot ve 7-8 kg saf fosfor
sağlayacak şekilde gübreleme yapmak gerekir.Sulu alanlarda ise 12 -14 kg
saf azot ve 8-10 kg saf fosfor kullanılmalı çeşidin verim potansiyeline ve
sulama sayısına göre miktar ayarlanmalıdır.Hava şartlarına göre üst gübre
ikiye bölünerek de verilebilir. Gübreleme zamanı; taban gübre ekim
mibzerle yapılıyorsa ekimle birlikte, serpme olarak yapılıyorsa ekimden en
fazla bir hafta önce toprağa verilmelidir. Üst gübre ise kardeşlenme
döneminde mümkün olan en erken zamanda uygulanmalıdır. Maltlık olarak
üretilen arpalarda yüksek protein oranı istenmediğinden proteinin
oluşmasında etkili olan azotlu gübrelerin fazla ve geç zamanda
kullanılmamasına özen gösterilmelidir.
Ekim Zamanı
Ege
Bölgesi yazlık arpa çeşitleri için en uygun ekim zamanı 15 Kasım-15
Aralıktır. Kışlık veya alternatif tabiatlı arpa çeşitleri daha erken
ekilebilir. Yazlık arpa çeşitlerinde ekim, zorunlu durumlarda, iklim
şartlarına göre ocak ayının ortalarına kadar uzayabilir.
Tohum Miktarı
Tarlaya atılacak tohum miktarını etkileyen faktörler; Ekim zamanı, tohumun
kalitesi (çimlenme gücü, safiyeti, fiziki durumu), tohum yatağının
uygunluğu, çeşit, toprağın verimlilik seviyesi ve iklimdir. 18-20 kg/da
tohum (m2‘ye 400 tane) yeterlidir. Ekim mibzerle yapılıyorsa bu miktar 2-3
kg kadar azaltılır.
Ekim
Ekim, mümkünse mibzerle yapılmalıdır. Ekim derinliği, çimlenme için
yeterli nemi ve havalanmayı sağlayacak şekilde ayarlanır. İyi bir çimlenme
için ekim derinliğinin 3-5 cm olarak ayarlanması uygundur. Kardeşlenmenin
yüksek olduğu taban ve sulu arazilerde daha seyrek ekim yapılabilir.
Sulama
Ancak gelişme devresinde yağışların yeterli olmadığı dönemlerde arpanın
ihtiyacı olan suyun, sulama suyu ile karşılanması gerekir. Arpada sulama
yapılacaksa birinci su, sapa kalkma; ikinci su, süt olumu devresinde
olacak şekilde iki su verilir. Tek su verilecek ise sulama süt olum
devresinde yapılmalıdır.
Yabancı
Ot Kontrolü
Arpa tarlalarında görülen yabancı otlar dar ve geniş yapraklı olmak üzere
iki tiptir. Arpa dar yapraklı bir bitki olması nedeniyle dar yapraklı
yabancı otlarla mücadele geniş yapraklılara göre zor ve masraflıdır.
Bölgeye göre tarlalarda gözüken yabancı otlar için kimyasal mücadele en
kolay ve kesin olanıdır. Bu konuda ruhsatlı yabancı ot ilaçlarının
kullanımı önerilir. Yabani yulaf, kuş otu, delice, tilki kuyruğu arpada
görülen en önemli dar yapraklı yabancı otlardır. Etken maddesi difenzoquat,
diclofob methyl, flamprop isopropyl, fenoxaprop-P ethyl,tralkoxydim,
clodinafop propargyl olan herbisitlerle ilaçlama yapılmalıdır.Yabani
hardal, pıtrak, sarı ot, yapışkan otu, köy göçüren ve papatya arpa
tarlalarında görülen en önemli geniş yapraklı yabancı otlardır. Etken
maddesi 2,4-D amin, 2,4-D ester ve MCPA olan herbisitlerle ilaçlanmalıdır.
Hastalık
ve Zararlılar
Arpanın bölgelere göre değişen birçok hastalığı ve zararlısı vardır.
Yaprak çizgi hastalığı: Fungal bir hastalıktır. Arpanın en önemli
hastalıklarından birisidir.Genç yaprağın damarları arasında soluk renkli
şeritler belirir. Bu şeritler süratle kahverengiye döner ve boyuna
yırtıklar oluşturur. Hastalıklı bitkiler bodurlaşır ve olumdan önce
ölebilirler. Tohum ilaçlamasında ihmal çok yüksek verim kayıplarına sebep
olur.
Hasat, Harman ve Depolanması
Arpada hasadı
geciktirmek hem verimi arttırır, hem de su oranının düşmesini sağlar.
İyice kurumadan hasat edilmiş arpa ürününde kavuzlar kolayca renk atar,
kalite düşer. Hasat tırpan veya orakla yapılıyorsa, kırılmasını önlemek
için, hasada sabahın erken saatlerinde çiğli havada girilmelidir.
En iyi hasat
biçerdöverle yapılanıdır. Bu taktirde tam olumu fazla geciktirmemelidir.
Biçerdöverle hasatta özellikle biralık arpalarda danenin kırılmaması için,
biçerdöver ayarı önem kazanmaktadır. Arpanın depolanmasında ambar olarak
kullanılacak bina rutubet almayan kuru, havadar ve aydınlık bir yer
olmalıdır. Depoya getirilen arpanın su oranının %12 - 14 altında olması
gerekmektedir. Deponun ısısı ise +4ºC civarında olmalıdır. Ambara
konulacak arpa içerisinde, kızışmaya sebep olmaması için yabancı tohum
bulunmamalıdır.
|
